Een huis laten bouwen dat voorziet in zijn eigen energiebehoefte: het is de droom van velen. Voor het klimaat, maar ook om verlost te zijn van energiebedrijven. Het blijkt nog betaalbaar ook. Een houtkachel schept daarnaast nog een extra element in het kader van sfeervol wonen.

Iedereen kent de grafieken waarin de belangrijkste bronnen van C02-uitstoot worden benoemd. Daarbij zijn het verkeer en energieopwekking verzekerd van veel aandacht. De factor ‘wonen’ daarentegen blijft vaak onderbelicht.

De winst die hier valt te halen is echter groot. Diverse Europese landen scherpen daarom de normen aan waaraan nieuwbouw moet voldoen. Het einddoel: huizen die ‘energieneutraal’ zijn., ofwel in hun eigen energiebehoefte kunnen voorzien.

Een van de landen die vooroplopen is Groot-Brittanië. Dat lijkt vreemd, want de Britse regering heeft – alle mooie woorden ten spijt – een povere staat van dienst op milieugebied. Toch zijn er enkele veranderingen op komst die het land zullen helpen de CO2-uitstoot iets te beteugelen.

De komende jaren worden op de Britse eilanden miljoenen woningen gebouwd om de bevolkingsgroei bij te houden. De huidige woningvoorraad bestaat veelal uit tochtige bouwsels waarin zelfs dubbel glas ontbreekt.

Maar het roer gaat volledig om. Net als de Nederlandse overheid wil de Britse regering dat nieuwbouwwoningen CO2-neutraal worden. Londen is hierbij ambitieuzer dan Den Haag. Er treedt een stappenplan in werking waarbij de strengste regels - voor klimaatneutrale woningen – landelijk gaan gelden vanaf 2016. Nederland mikt op 2020, maar heeft hiervoor nog geen wettelijke norm.

De belangstelling is nu al groot; onder Britse huizenbezitters en woningbouwcorporaties is ‘groen’ in opmars. Bij burgers speelt mee dat energiebedrijven verre van geliefd zijn. Ze worden verdacht van prijsafspraken en woekertarieven. Dankzij deze ontwikkeling wordt de ontwikkeling van houtkachelverkoop reeds jaren gestimuleerd.

De grote vraag is hoeveel dit ‘nieuwe bouwen’ gaat kosten. Want groen geldt als duur. Al die superisolatie,  zonnepanelen en andere maatregelen brengen forse investeringen met zich mee. Bij een houtkachel is de terugverdientijd meest vlot zichtbaar te maken.

Slimme architecten en projectontwikkelaars zijn echter al begonnen met ontwerpen en verkopen van betaalbare, extreem energiezuinige woningen. Het Londense architectenbureau Zedfactory bracht onlangs een woning op de markt die nu al voldoet aan de strengste toekomstige Britse eisen (‘Code 6’). Het kant-en-klare concept, RuralZed genaamd, was een grote publiekstrekker tijden een recente bouwbeurs in Londen. De ontwerpers claimen dat de opdrachten binnenstromen.

De prijs voor het energiezuinigste model van honderd vierkante meter (drie slaapkamers), inclusief 21 zonnepanelen op het dak: omgerekend 192 duizend euro, waarbij de bouwkosten zijn inbegrepen. Voor Britse begrippen is dit zeer goedkoop. Doe-het-zelvers krijgen 15 procent korting.

‘We hebben er jaren aan gewerkt’, zegt Matthew Hoad, een van de betrokken architecten. ‘Het eerste prototype hebben we al in 2004 gebouwd. Samen met een aantal partners hebben we het ontwerp geperfectioneerd, om de kosten zo laag mogelijk te houden en het energierendement te optimaliseren.’

Het huis, dat een beoogde levensduur van minimaal 125 jaar heeft, bestaat uit een eenvoudig maar oersterk houten frame dat twee verdiepingen kan dragen. Het skelet kan worden aangekleed met tal van voorzieningen, al naar gelang de gewenste milieuprestaties.

Zoveel mogelijk materialen zijn gerecycled. De woning is zo ontworpen dat het bouwwerk warmte maximaal vasthoudt, en deze langzaam vrijgeeft.

De topmodellen hebben een voorziening voor de opvang van regenwater, een zonneboiler, een efficiente en schone houtkachel en desgewenst een windmolentje op het dak.

Volgens Zedfactory hoeft een doorsnee gezin in zo’n huis niet langer stroom te betrekken van het landelijke elektriciteitsnet, hoewel de aansluiting aanwezig is. Extra verwarming in de winter komt van een kachel die brandt op houtafval. De firma zegt plannen te hebben het concept naar continentaal Europa te exporteren.

Ook in Nederland zijn innovatieve aanbieders opgestaan. Het beste voorbeeld is mogelijk de Friese firma Seinen, die al diverse prijzen won met zijn superzuinige goedkope woningen.

“We hebben er intussen honderden gebouwd”,  zegt directeur Henk Seinen. Hij begon twintig jaar geleden met het ontwikkelen van energiezuinige huizen. ‘Ik heb altijd gedacht dat het een groeimarkt zou worden. Maar ik doe het ook uit overtuiging.’

Steeds meer Nederlanders maken zich zorgen over klimaatverandering, constateert hij. En bij gemeenten en provincies is de belangstelling eveneens groot. ‘Ik geef lezingen door het hele land.’ De doorslaggevende factor voor veel particulieren zijn echter de stijgende energiekosten, aldus Seinen. ‘Het is een heel plezierig gevoel niet langer afhankelijk te zijn van een energiebedrijf. En het scheelt een hoop geld.’

Een van de beste verkoopargumenten is de prijs. In Friesland bouwt hij nu twee-onder-één-kap woningen voor rond de 210 duizend euro. Voor dat geld krijgen kopers een inhoud van 460 kubieke meter en minstens 150 vierkante meter woonoppervlak. Conventionele nieuwbouw kost lokaal ongeveer hetzelfde , maar heeft geen warmtepomp die aardwarmte benut, een zonneboiler en zonnepanelen.

Alle woningen die Seinen nu laat bouwen, zijn intussen zelfvoorzienend wat betreft energie.

Binnenkort gaat hij een stap verder, en zullen (vermoedelijk in Joure of Leek) de eerste huizen verrijzen die stroom gaan terugleveren aan het elektriciteitsnet.

Ook Seinen gebruikt het liefst houten skeletten. ‘Ze ademen beter, en ook wat betreft levensduur en het minimale onderhoud scoort hout erg goed. “In tegenstelling tot de Engelsen gebruikt hij geen steenwol als isolatie, vanwege het radongas dat hierbij vrijkomt. ‘We proberen de luchtverontreiniging binnenshuis tot een minimum te beperken.’ Glaswol heeft daarom zijn voorkeur in de ruim 30 centimeter dikke spouwen.

Seinen kiest zoveel mogelijk duurzame materialen, maar alleen ‘zolang het verantwoord is’, waarbij hij doelt op de kosten als de wensen van klanten. ‘Het zou prachtig zijn huizen te bouwen van stro en leem, vanwege de fantastische eigenschappen, maar dat willen mensen niet.’

In windmolens die particulieren op hun dak kunnen zetten, heeft Seinen momenteel weinig fiducie.

‘Ze zijn nog niet interessant omdat de kosten te hoog zijn. Vooral aan de slijtage en het bijbehorende onderhoud moet nog wat verbeterd worden. Bij zonnepanelen gaat de ontwikkeling sneller. Ze worden goedkoper en efficiënter.’ Bij houtkachels is de ontwikkeling van koppeling met de cv, boiler of de zonnepaneelfunctie zeer aantrekkelijk.

Zelf bewoont hij een zeer royale woning, een voormalige pastorie uit 1930. ‘Toen ik erin trok, verstookte ik 18 duizend kubieke meter gas per jaar. Ik heb er intussen zoveel aan verspijkerd dat ik nu op tweeduizend kuub zit. Er is ontzettend veel mogelijk dankzij nieuwe technieken.’